PATER FAMILIAS – PAN ŻYCIA I…

PATER FAMILIAS – PAN ŻYCIA I ŚMIERCI SWOJEJ RODZINY

W starożytnym Rzymie „ojciec rodu” (łac. pater familias) był osobą o wielkich uprawnieniach społecznych. Decydował o najmniejszych nawet szczegółach dotyczących codziennych sytuacji, rozwiązywał spory i kłótnie, wyznaczał obowiązki swojej żonie i dzieciom. Co więcej, miał prawo do podejmowania decyzji nie tylko w błahych sporach, ale również w sprawach życia i śmierci członków swojej rodziny.

„Ojcem rodu” mógł być jedynie męski obywatel rzymski, bez względu na wiek, niepodlegający władzy ojcowskiej innego „pater familias” – czyli był człowiekiem „swojego prawa” (łac. sui iuris). Nad dziećmi miał władzę zwaną „patria potestas”, nad żoną – „manus”, a nad niewolnikami – „dominica potestas”.

„Pater familias” korzystał ze swojego prawa do decydowania o życiu i śmierci jedynie w ostateczności. Zdarzały się co prawda nadużycia, jednak w praktyce ojciec nie decydował się na śmierć swoich dzieci lub żony z błahych powodów. Większą surowość stosowano zazwyczaj wobec niewolników i służby. W przypadkach wątpliwych, „pater familias” zawsze mógł liczyć na swoich doradców, do której należeli zazwyczaj starsi członkowie rodziny i przyjaciele.

Zdarzały się jednak przypadki, kiedy prawo rzymskie jasno mówiło, co powinien uczynić „ojciec rodu” w momencie, gdy jego syn dopuścił się zdrady Rzymu lub też próbował uciec przed służbą wojskową. Przykładem jest historia Aulusa Fulwiusza z roku 63 p.n.e., który skazał własnego syna za przyłączenie się do spisku Katyliny. Ten dowiedział się o decyzji ojca, kiedy był w drodze do domu Katyliny. Młodzieniec za swoje wykroczenie został ścięty, zgodnie z rzymskim prawem. O tym przypadku napisali Kasjusz Dion, Salustiusz oraz Waleriusz Maksymus.

Na zdjęciu:
Figura z brązu przedstawiająca „ojca rodu” („pater familias”), datowana na I wiek n.e.

#wmrokuhistorii #historia #starozytnyrzym #ciekawostki #rzymianie #gruparatowaniapoziomu #europa